Duurzamer

 

Eemshavencentrale al volop in transitie

De hypermoderne Eemshavencentrale van RWE en andere kolencentrales zijn de laatste jaren regelmatig het mikpunt van de politiek en de publieke opinie. Momenteel nog heftiger, door het concept klimaatakkoord en de Urgenda-zaak. Het doet volgens plantmanager Marinus Tabak geen recht aan alle plannen om de Eemshavencentrale om te vormen van kolen- naar biomassagestookt. Bovendien zijn er plannen om in de toekomst CO2 en andere bouwstenen aan de chemie te leveren. De transitie is al ingezet.

Wim Raaijen

geanimeerde-knop

Het is heel moeilijk voor de politiek, overheden en ook het grote publiek om bijvoorbeeld de energietransitie goed te beoordelen. Het is onmogelijk om alle relevante kennis te verzamelen. ‘Indertijd snapte ook ik lang niet alles’, stelt Marinus Tabak, die de politiek ook vanbinnen kent, als voormalig VVD-raadslid van de Friese gemeente Dongeradeel.
Nu hij plantmanager van een energiecentrale is, wordt dat beeld nog duidelijker: ‘Er is een groot gat tussen perceptie en realiteit. Momenteel komt bijvoorbeeld slechts 1,5 procent van onze elektriciteit van windmolens en niet 22 procent wat Nederlanders gemiddeld denken.’

Vergunningsprocedure
Beeldvorming is lang niet altijd gestoeld op feiten, weet hij beter dan ooit. Tabak weigert bijvoorbeeld om eendimensionaal als een gigantische en klakkeloze uitstoter van CO2 te worden weggezet. Het doet volgens hem geen recht aan alle plannen om de Eemshavencentrale om te vormen van kolen- naar biomassagestookt. Halverwege dit jaar is de uitbreiding gereed die vijftien procent bijstook van biomassa mogelijk maakt. En de bouwvergunning voor een vervolginvestering is al aangevraagd, waarmee de bijstook naar dertig procent kan. Uiteindelijk zal er geen steenkool meer aan te pas komen. Tabak: ‘Houd je rekening met de vergunningsprocedure en de bouw, dan kunnen we hier de Eemshaven in 2025 al op honderd procent zitten.’

Voedselketen
Natuurlijk helpt het niet dat ook het bijstoken van biomassa onder vuur ligt. ‘Veel vrienden van mij zouden er wakker van liggen. Ik niet, maar ik moet er wel van overtuigd zijn dat de stappen die we zetten goed zijn. En dat zijn ze. We zijn echt niet met gas of kolen getrouwd. Maar het is ook onze taak om betrouwbaar stroom te leveren. Dat kan met de ombouw naar biomassa. We kunnen zodoende een belangrijke rol spelen bij de transitie. Bovendien kunnen we niet wachten. Als we nu niks doen, dan hebben we over tien tot twintig jaar sowieso helemaal niks meer. Echt, ik ben er heilig van overtuigd dat we het CO2-probleem gaan oplossen, maar daar helpt een polariserend debat niet bij.’
Tabak wil graag het hele verhaal vertellen. ‘Allereerst is alle biomassa die we gaan inzetten gecertificeerd, met gegarandeerde vervangende beplanting. We willen zeker geen fiasco met ontbossing, zoals bij palmolie.’ Hij geeft toe dat aanvoer van een deel van de biomassa uit het buitenland nodig is. Denk daarbij onder meer aan afvalstromen van suikerriet uit Zuid-Amerika. ‘Maar ik ben ervan overtuigd dat we een substantieel deel van de biomassa ook uit hier kunnen krijgen. Denk aan alle reststromen van de agro-industrie en de chemie in Delfzijl en Emmen.’
Belangrijk is ook de samenwerking met Avantium die een bioraffinaderij in Delfzijl wil bouwen. Afgelopen zomer heeft het bedrijf al een pilotplant geopend dat resthout van Staatsbosbeheer omzet in glucose voor de voedingsmiddelindustrie en chemische bouwstenen. Dus eerst worden de stoffen met hogere toegevoegde waarde ‘geoogst’. Daarna blijft alleen lignine over, dat kan worden bijgestookt in de centrale van RWE. Met lignine kan voorlopig weinig anders worden gedaan. Op die manier is er geen sprake van concurrentie met de voedselketen. Integendeel, er wordt zelfs glucose uit houtafval gemaakt.

IJzerpoeder
Het afvangen van de CO2 die vrijkomt bij de verbranding van biomassa is ook een serieuze optie. Op zich is dat al financieel haalbaar, stelt Tabak. ‘Natuurlijk kun je kooldioxide ondergronds opslaan, maar als techneut zie ik principieel veel meer in een circulaire oplossing.’ Bemesten van algen is misschien een optie. En CO2 als grondstof voor de chemie zou helemaal geweldig zijn. Methanolproducent BioMCN in Delfzijl neemt de CO2 straks graag af als grondstof voor methanol. Momenteel produceert het bedrijf al op relatief kleine schaal methanol uit zuivere kooldioxide en haar restroom waterstof. Om dit proces op te schalen, ligt de bottleneck volgens Tabak echter niet bij de beschikbaarheid van CO2. ‘BioMCN heeft daar enorm veel groene waterstof voor nodig. De productie daarvan via elektrolyse is nog erg duur en bovendien moeten er veel meer windmolenparken worden gebouwd ten noorden van de Waddenzee.’ Er zijn inmiddels verschillende plannen voor de bouw van installaties voor groen waterstof. Maar ook daarmee is het nog niet klaar. Tabak: ‘De overheid moet ook besluiten dat die windparken er komen. Daarmee valt of staat alles.’

Tabak: ‘Er is een groot gat tussen perceptie en realiteit. Momenteel komt bijvoorbeeld slechts 1,5 procent van onze elektriciteit van windmolens.’
Tabak: ‘De overheid moet besluiten dat die windparken er komen. Daarmee valt of staat alles.’

Tabak staat open voor alle oplossingen die de RWE-centrale verder kunnen vergroenen. Tijdens het Eemsdeltavisie-congres in oktober afgelopen jaar spitste hij zijn oren tijdens een presentatie van de TU Eindhoven over metal fuels. Bij verbranding van ijzerpoeder komt veel energie vrij en er ontstaat ijzeroxide, ofwel roest. Via een elektrochemische reactie kan hier weer ijzerpoeder van worden gemaakt. Een circulaire manier om energie op te slaan en een potentiële mogelijkheid om kolencentrales om te bouwen. ‘We hebben meteen visitekaartjes gewisseld en ik heb inmiddels een vervolggesprek gehad. Wie weet kan dit ons ook verder brengen in de transitie.’

Vergassing
Hij kijkt ook leergierig over het hek heen. Vooral ketensamenwerking met de chemie lijkt veel interessante kansen te bieden. Zoals de genoemde voorbeelden met Avantium en BioMCN. Door de opkomst van elektrochemie kunnen elektronen bovendien steeds meer als grondstof worden ingezet. Ook op andere vlakken gaat RWE mogelijk grondstoffen leveren aan de chemie. ‘Zo werken we aan de vergassing van afval in plaats van verbranding. Dat levert geen stroom, maar syngas op. Grondstof voor de chemische industrie. Uit afval dus.’

Acht mensen
Misschien dat juist de ruimte en de noodzaak om te innoveren Tabak wel het meest stimuleren. ‘De raad van bestuur van RWE heeft het duidelijk onderstreept: “We are here to stay”. Daar wil ik graag alles voor doen.’ Het betekent dat alles moet worden onderzocht om de juiste verbeteringen aan te brengen. ‘Voor onze mensen is dat natuurlijk ook stimulerend. Er zijn veel initiatieven. En ik merk dat er met veel trots wordt gewerkt aan de ombouw naar de biomassacentrale.’
Bovendien is de Eemshavencentrale een moderne installatie, die al verregaand is geautomatiseerd en gedigitaliseerd. ‘Net als andere industriële bedrijven hebben we moeite om voldoende goed opgeleide technici te werven.’ Een belangrijk voordeel is wel dat de centrale mede door de digitalisering zeer lean en mean is. ‘In het weekend wordt de hele centrale door acht mensen gerund.’ Een hightech-omgeving waarin volop met big data, predictief onderhoud en bijvoorbeeld drones wordt gewerkt.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Sign up

Your name

Your e-mail

Sign up