Thema

 

Circulaire klanten gezocht

De circulaire economie, dat moet het worden. Traditionele afvalverwerkers worden hippe leveranciers van grondstoffen. Herwonnen kunststoffen, mineralen en zelfs eiwitten, de technologie is er grotendeels al. Zeker op het gebied van kunststofrecycling. Alleen laat de markt het nog afweten.

Wim Raaijen

geanimeerde-knop

Het verbranden van afvalstromen, om er energie van te maken, raakt uit de gratie. Helemaal als in het afval veel herbruikbare materialen zitten, zoals kunststoffen. Verschillende bedrijven hebben zich daarom inmiddels op de recycling van plastics gericht. De afvalverwerkers van weleer vormen nu de basis van een opkomende circulaire industrie. Daaronder ook Rodepa Plastics in Hengelo, dat twaalf jaar geleden speciaal voor recycling van plastics is opgericht. Dat gebeurt met relatief eenvoudige, mechanische processtappen.
Volgens managing director Mark Langenhof is maar liefst tachtig procent van het plasticafval mechanisch te recyclen. ‘Onze regranulaten worden niet gebruikt voor zeer hoogwaardige toepassingen in bijvoorbeeld de ruimtevaart. En ze mogen volgens regelgeving niet in contact met voedsel komen. Er kunnen dus geen verpakkingen voor voedingsmiddelen van worden gemaakt. Maar dat gaat in totaal om slechts twintig procent van het plasticgebruik. De rest is gewoon mogelijk.’

Luiers
Mechanische recycling is op zich niet zo ingewikkeld. De kunststoffen worden in een shredder stukgesneden. Daarna wordt er granulaat van gemaakt, kleine herbruikbare korrels. Langenhof: ’We recyclen hier drie soorten kunststof. PP, HDPE en LDPE. We kunnen ze in drie kwaliteiten leveren: naturel, wit en zwart.’
Het zijn vooral de processen voor de shredder die de afgelopen tijd een forse slag hebben gemaakt. Bijvoorbeeld voor het scheiden van gemengde plastic afvalstromen. Er wordt weliswaar steeds meer afval gescheiden door de huishoudens, maar dat gebeurt lang niet altijd nauwkeurig genoeg. Bovendien zitten dan nog alle soorten plastic bij elkaar.
Er zijn daarom na inzameling van huishoudelijk plastic nog verschillende scheidingsstappen nodig. En die zijn inmiddels aardig doorontwikkeld. Langenhof: ‘Op YouTube zijn mooie filmpjes te vinden van hoe dat tegenwoordig gaat. Het gaat met name om infraroodtechnieken en blaasinstallaties. Heel nauwkeurig worden de verschillende kunststoffen met deze technieken van elkaar gescheiden.’
Rodepa heeft zelf geen scheidingsinstallaties. ‘Bij ons komt alles al gescheiden aan. Bovendien is een groot deel van onze aanvoer homogeen industrieel restafval.’ Tijdens een rondleiding laat hij bijvoorbeeld het snij-afval zien van luiers en maandverband. ‘Zeer homogeen, zoals je ziet.’

Mark Langenhof (Rodepa): ‘Nu is acht tot tien procent van de plastics gerecycled. We kunnen redelijk eenvoudig naar dertig tot veertig procent.’

Overheid
Rodepa is er helemaal klaar voor. Alleen stokt deze circulaire keten vooralsnog bij de markt. Nog te weinig klanten vervangen virgin plastics door regranulaat. Kunststoffen direct uit fossiele grondstoffen, zijn gewoonweg nog te goedkoop. Dat terwijl hergebruik van kunststof een veel kleinere footprint heeft. Langenhof: ‘Daarbij gaat het niet alleen om het hergebruik van materialen, de productie van regranulaat kost bovendien veel minder energie. Ons herbruikbare PP heeft slechts een derde nodig van de productie van virgin materiaal.’
Het alleen aan de markt overlaten, schiet te weinig op. Volgens Langenhof moet de overheid daarom in beweging komen. Dat lijkt ook te gaan gebeuren. Met name door de Europese Unie worden maatregelen voorbereid.

Mark Langenhof (Rodepa): ‘Nu is acht tot tien procent van de plastics gerecycled. We kunnen redelijk eenvoudig naar dertig tot veertig procent.’

Lees meer: Design for recycling

Om het succes van recycling te bevorderen, kunnen verpakkingen ook anders worden ontworpen. Design for recycling. Het zou bijvoorbeeld helpen als plastic verpakkingen altijd kleurloos zijn. Verpakkingen opgebouwd uit verschillende lagen zijn vaak innovatief, maar nagenoeg niet te recyclen. Alternatieven zijn welkom.

Wie denkt dat plastic frisdrankflessen na inleveren worden gewassen en hergebruikt, heeft het mis. PET-flessen worden na inzameling bij supermarkten of aparte centra voor transport eerst tot grote balen geperst. Dat scheelt aanmerkelijk in de transportbrandstof bij het vervoer naar de recyclefabriek. Daar wordt het materiaal gewassen en versneden. Vervolgens smelt de fabriek de plasticsnippers om tot granulaat: korrels die als grondstof dienen voor nieuwe kunststofproducten.
Bij mechanische recycling worden echter niet de kleurstoffen verwijderd. Dat kan wel met chemische recycling. Daar worden momenteel processen voor ontwikkeld, maar deze zijn complexer en waarschijnlijk ook duurder.
Om mechanische recycling te bevorderen zouden bijvoorbeeld frisdrankproducenten er ook voor kunnen kiezen om minder eisen te stellen aan de kleur van de flessen, bijvoorbeeld dat ze honderd procent kleurloos moeten zijn. Eigenlijk net als vroeger met glazen flessen. Bijvoorbeeld die van Coca-Cola een nog veel sterke groenige kleur hadden.
In Japan doen ze dat heel anders. Daar mogen PET-flessen voor frisdranken geen kleur hebben. Dat maakt recycling uiteindelijk een stuk gemakkelijker, omdat er geen verfstoffen uit hoeven te worden gehaald.

Tomatenketchup
Een lastiger probleem vormen de zogenoemde multilayer-verpakkingen. Denk bijvoorbeeld aan de zuivelpakken met kunststof coatings om bijvoorbeeld de houdbaarheid te verbeteren. En het meest innovatieve aan Heinz tomatenketchup is misschien wel de fles. Die bestaat uit verschillende lagen PET met daartussen een laagje eval. Dat is een kunststof die veel minder doorlatend is dan PET en daardoor de houdbaarheid aanmerkelijk verlengd. Voor frisdranken doet PET het prima, maar zouden we bier in plastic flesjes willen verpakken, dan is ook een dichte extra laag nodig.
Mechanische recycling van deze verpakkingen is echter niet mogelijk. De lagen zijn niet van elkaar te snijden. Daarom wordt het belangrijk om alternatieven voor de gelaagde verpakkingen te vinden. En die zijn in aantocht. Zo heet het Nederlandse bedrijf Avantium een biogebaseerd alternatief voor PET ontwikkeld, PEF. Deze kunststof is dichter dan PET. Het zou ook kunnen dat andere bestaande kunststoffen meer in zwang komen. Bijvoorbeeld PVC, dat al dan niet terecht een negatief imago heeft gekregen, doordat het bij verbranding schadelijke dioxines uitstoot. Het is echter wel een hele dichte kunststof. Bovendien is het juist niet de bedoeling dat plasticafval nog langer wordt verbrand. Daar is het langzamerhand veel te waardevol voor.

Eurocommissaris Frans Timmermans: ‘Eerst moeten we bevorderen dat plastics worden vervangen door betere alternatieven.’

Niet genoeg
Zo liet eurocommissaris Frans Timmermans onlangs weten dat Europese regelgeving onontkoombaar zal zijn. Recyclen van plastic is in rangorde de derde optie, stelt hij. ‘Eerst moeten we bevorderen dat plastics – waar kan – worden vervangen door betere alternatieven.’ In 2021 komt bijvoorbeeld een Europees verbod op wegwerpplastic rietjes, bestek en borden. Hergebruik van plastic verpakkingsmaterialen komt daarna. Timmermans: ‘Wat dat betreft zijn PET-flessen misschien nog wel het gemakkelijkst. Maar waarom bijvoorbeeld ook niet shampoo-flessen hergebruiken? Ik denk dat we op dit vlak ook naar een statiegeldsysteem moeten.’
Ook recycling van materialen moet volgens de Eurocommissaris bijdragen aan een schoner milieu. Hij weet dat kwalitatief hoogstaand regranulaat nog te duur is om grootschalig de concurrentie aan te gaan met virgin kunststoffen. Om dit probleem op te lossen is regelgeving nodig, stelt Timmermans. ‘Dit kunnen we niet volledig aan de markt overlaten. Natuurlijk moeten we blij zijn met een paar initiatieven van enkele producenten met verpakkingen uit hergebruikt plastic. Maar dat is niet genoeg.’ Zo wil de Europese Unie dat vanaf 2030 bijvoorbeeld alle nieuwe plastic flessen uit minstens dertig procent gerecycled materiaal bestaan.

Eurocommissaris Frans Timmermans: ‘Eerst moeten we bevorderen dat plastics worden vervangen door betere alternatieven.’

Media-aandacht
Aan recyclingbedrijven als Ropeda zal het niet liggen. Langenhof: ‘Nu is acht tot tien procent van de plastics gerecycled. Opschalen is goed mogelijk. We kunnen redelijk eenvoudig naar dertig tot veertig procent.’
Bovendien zal de urgentie toenemen. Zo heeft China vorig jaar laten weten dat het geen afvalplastic uit het Westen wil verwerken. Deels gaan die afvalstromen nu naar andere landen, maar het is de verwachting dat Europa steeds meer zelf het afvalprobleem moet oplossen.
Volgens Langenhof kunnen overheden ook zelf beginnen om een grotere markt te creëren voor regranulaat. Door zelf meer in te kopen. ‘Veel buizen, bijvoorbeeld voor riolering zijn van kunststoffen waarvoor prima regranulaat kan worden gebruikt.’
Bovendien kan er volgens Langenhof meer gedaan worden aan bewustwording. ‘De consument heeft er geen idee van wat er allemaal al mogelijk is. Ik bespeur veel desinteresse.’ Tegelijkertijd krijgen de aanpak van de plastic soep en bijvoorbeeld en het verlangen naar een circulaire economie veel media-aandacht. Langenhof: ‘Wij zijn er klaar voor. Nu de klant nog.’

Lees meer: High tech scheiden van afval

Het scheiden van afval is inmiddels een hoogwaardig industrieel proces. In een film legt Suez uit welke stappen er in een moderne installatie voor afvalscheiding mogelijk zijn. Trommelzefen, blaasinstallaties, magnetische banden en bijvoorbeeld infraroodscanners. Zo worden met infraroodscheiders verschillende soorten kunststoffen gefilterd, waaronder PET, PE en PP.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Sign up

Your name

Your e-mail

Sign up