Duurzamer

 

Bijna niets gaat verloren bij afvalverwerker Omrin

Van hippe kringloopwinkels, het ophalen en scheiden van afval tot het gebruik van zelfgeproduceerd groen gas: afvalorganisatie Omrin, het Friese woord voor kringloop, maakt haar naam waar. Vanuit een traditioneel afvalbedrijf is de afgelopen jaren een organisatie gegroeid die erin slaagt zeventig procent van het afval dat wordt ingezameld geschikt te maken voor hergebruik. Niet alleen afval krijgt een tweede kans, ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vinden er een plek om werkervaring en zelfvertrouwen op te doen.

Monique Harmsen

geanimeerde-knop

De strategie van het afvalbedrijf is gericht op het sluiten van de kringloop, stelt Jelmar Helmhout, hoofd communicatie en marketing van Omrin. ‘Vanuit onze achtergrond als afvalbedrijf zetten we in op hergebruik en recycling van materialen om de afvalstroom zo klein mogelijk te maken. Het doel is om voor 2020 minimaal 75 procent van het afval dat we inzamelen geschikt te maken voor hergebruik. Daarnaast zetten we ook steeds meer in op het ontwikkelen van mensen.’
Dit alles heeft er toe geleid dat het bedrijf dit jaar een van de genomineerden was voor de Koning Willem I Plaquette voor duurzaam ondernemerschap.

Verbindende rol
Omrin speelt een stimulerende en verbindende rol in de circulaire economie en de inclusieve samenleving in Friesland. Het afvalbedrijf was onder meer oprichter van Circulair Friesland, waar wordt geprobeerd verschillende kringlopen te sluiten, bijvoorbeeld in de bouw, de zuivelindustrie en watertechnologie .
De afvalverwerker wordt in haar strategie gesteund door de aandeelhouders. Voor een belangrijk deel zijn dit Friese gemeenten, maar er is ook een aantal gemeenten buiten de provincie aandeelhouder. ‘Met hulp van de gemeenten en partners in de afnemende en verwerkende industrie lukt het ons innovatieve projecten op te zetten waardoor we in bepaalde ontwikkelingen vooroplopen’, aldus Helmhout.
‘We produceren ons eigen groen gas op Ecopark De Wierde in Heerenveen’, geeft Helmhout als voorbeeld. ‘Daar rijdt nu tachtig procent van onze voertuigen op. Dat is niet alleen een kwestie van investeren in techniek, je moet ook de vrachtwagenchauffeur meenemen in deze ontwikkelingen. Door een goede samenwerking met de medewerkers is er nu commitment om het voortouw te nemen in deze ontwikkelingen. Het hele verhaal komt zo steeds meer in het DNA van de organisatie terecht.’

Nascheiding
Goed hergebruik van afval begint bij scheiding aan de bron van papier, gas, klein chemisch afval, elektrische apparaten en gft-afval. Bij Omrin gaan ze nog een stapje verder. ‘Wij onderscheiden ons in de nascheiding waarbij we plastic, metaal en drankenkartons (PMD) en alles wat dan nog in de grijze container zit, in onze fabriek in Heerenveen voor een heel hoog percentage met machines uit elkaar halen. De verwerking en sortering van kunststofafval is voor ons heel belangrijk. Het park in Heerenveen wordt op dit moment uitgebreid met een nieuwe kunststofsorteerinstallatie die we in samenwerking met afvalverwerker HVC uit Alkmaar en Mitwaste uit het zuiden van het land hebben ontwikkeld. We zijn nu aan het proefdraaien en in september moet de installatie operationeel zijn. Daar wordt al het kunststofafval dat in Heerenveen wordt gescheiden nog verder gesorteerd zodat we ook die stroom restafval, die vroeger naar Duitsland ging, in de regio houden. Dat is een investering van twintig miljoen euro en er zijn zo’n vijftig tot zestig arbeidsplaatsen mee gemoeid.’

Helmhout: ‘Het doel is om voor 2020 minimaal 75 procent van het afval dat we inzamelen geschikt te maken voor hergebruik.’

Lees meer: De gesloten kringloop van Omrin

Alles begint bij Omrin met preventie, educatie en voorlichting. Er worden gastlessen op scholen gegeven en elk jaar is er de Himmelwike, waarbij in samenwerking met basisscholen, gemeenten en woningbouwverenigingen de strijd tegen zwerfafval wordt aangegaan. Via kringloopwinkels wordt het hergebruik van producten gestimuleerd. Op de milieustraten van Omrin staan containers waar mensen goederen kunnen afgeven of laten repareren.

De voertuigen voor de inzameling van het afval rijden op zelfgeproduceerd groen gas. Bij de inzameling wordt via bronscheiding, nascheiding en sorteren geprobeerd een zo hoogwaardig mogelijke grondstofstroom te krijgen, zodat deze direct kan worden toepast in nieuwe producten.
Het deel dat Omrin niet kan verwerken, zoals asbest, wordt gestort. Dit asbest ligt ingepakt te wachten op nieuwe toepassingen. Omrin is in gesprek met het onderwijs om leerstoelen in te stellen die gericht zijn op materialen en hergebruik.

Afval waar Omrin niets meer mee kan doen, gaat naar de Restafval Energie Centrale (REC) in Harlingen. Hier wordt het afval verbrand en omgezet in energie. De groene stroom voor de straatverlichting in Friesland komt van energie uit afval uit Harlingen. Er worden ook certificaten van groene stroom uitgegeven. De warmte uit de REC gaat naar de naastgelegen zoutfabriek Frisia en de slakken worden toegepast in de wegenbouw.

Het totale scheidingspercentage van Omrin zit met al deze activiteiten ruim boven de 70 procent, terwijl het landelijk gemiddelde op 50 procent ligt. Om het streven van 75 procent te halen is een nog efficiëntere sortering nodig. Er ligt echter ook een verantwoordelijkheid bij burgers om het afval nog beter te scheiden zodat er minder vervuiling in de restafvalstroom is. Zo’n 30 procent van het afval in de grijze container is eigenlijk groenafval uit de keuken. Via een publiekscampagne probeert Omrin het bewustzijn te vergroten.

Helmhout: ‘Het is een hele klus om de verwerking van kunststoffen in producten te krijgen.’

Verwerking granulaat
De ontwikkelingen op het Ecopark trekken ook andere bedrijven aan die gebruikmaken van de herwonnen grondstoffen. Morsinkhof, een grote speler in het verwerken van kunststofmaterialen, is bezig het terrein naast de kunststofsorteerfabriek bouwrijp te maken.
‘Met de komst van Morsinkhof, waarin Ikea een belang van vijftien procent heeft, wordt de kringloop gesloten. Zij verwerken kunststofgranulaat in halffabricaten. In de nieuwe fabriek worden naast halffabricaten ook producten gemaakt. Met de fabriek is eveneens een investering gemoeid van twintig miljoen euro. Je ziet dat we andere ondernemingen aantrekken en stimuleren’, stelt Helmhout.

Circulaire producten
Op dit moment zijn er al een aantal circulaire producten die Omrin in samenwerking met partners heeft ontwikkeld. Zo wordt papier hergebruikt in hoogwaardige papierproducten zoals kaften van boeken, er worden tegels gemaakt van petflessen, kunststofroosters tegen wateroverlast, straatmeubilair en biobakjes om het groene afval te scheiden.
Omrin is volgens Helmhout ook met partners in gesprek om een soort preferred supplier te worden in plastic grondstoffen. ‘We zijn al jaren in gesprek met Philips voor het hergebruik van plastic in scheerapparaten en Senseo-apparaten. Zij kijken serieus hoe ze dit kunnen doen, maar we lopen hier aan tegen wet- en regelgeving. Er zijn strenge regels waarbij eerder wordt gedacht in beperkingen dan in kansen. Het is een hele klus om de verwerking van kunststoffen in producten te krijgen.’
Dat is jammer want er ligt volgens hem juist een grote kans om kunststof verder te verwerken. ‘Wij zijn in staat om voldoende kunststof in te zamelen en te sorteren, het gaat er nu om dat het op de juiste manier weer wordt verwerkt. De producten die er nu van worden gemaakt zijn nog relatief zware grote producten en je wilt meer richting consumentenproducten gaan, zodat hier de plastic loop gesloten wordt en je geen nieuw materiaal meer nodig hebt.’

Kringloopwinkel 2.0
Een goed voorbeeld van een gesloten kringloop, waarbij producten een nieuwe hoogwaardige bestemming krijgen, is Estafette, de kringloopwinkel van Omrin. Vorig jaar werd in Leeuwarden een reycleboulevard, Kringloopwinkel 2.0, geopend. Hier worden kringloopspullen door medewerkers en vrijwilligers geupcycled tot nieuwe producten en verkocht. ‘In de kringloopwinkel werken en leren mensen in het kader van de inclusieve samenleving. Daarnaast zijn er kunstenaars die het materiaal verwerken in hun kunstwerken, startende duurzame ondernemers en studenten actief in het pand dat met achtduizend vierkante meter de grootste kringloopwinkel van Nederland is.’
Voor de inrichting van de winkel is samengewerkt met Idea en studenten retail en design om verschillende hoekjes te maken met ieder hun eigen beleving en vormgeving. De klanten bestaan volgens Helmers uit een gemêleerd gezelschap van koopjesjagers tot mensen die zoeken naar een uniek stuk of een bijzonder kunstwerk.
Er is ook een koffiecorner waar slachtoffers van loverboys weer vertrouwen kunnen opbouwen, er werken mensen via de reclassering in de winkel en er is een klaslokaal waar asielzoekers Nederlandse les krijgen. In het repair-café, kun je je fiets laten maken. ‘Het is een zeer stimulerende omgeving waar iedereen die werkt aan een circulaire en inclusieve omgeving, samenkomt’, vertelt Helmhout.

Spin in het web
Omrin zit als een spin in het web als het gaat om het ontwikkelen en uitvoeren van circulaire en inclusieve projecten ‘Dat is een rol die we graag uitvoeren’, aldus Helmhout. ‘Dat is ook de reden geweest voor de oprichting van Circulair Friesland. ‘We zijn heel erg bezig met alles te verbinden en dat krijgt echt vorm. Het kennisniveau is hoog en we hebben een mentaliteit van ‘niet lullen, maar poetsen’. We werken met meer dan honderd organisaties in wisselende samenstelling aan projecten. Onze ambitie is om op Europees niveau een voorbeeldregio te zijn.’
De nominatie voor de Willem I Plaquette is volgens Helmhout een goede start. ‘Het laat zien dat het mogelijk is om kleinschalig te starten op een manier die later op te schalen is. We krijgen nu veel vragen uit het land over wat we allemaal doen.’

Helmhout: ‘Onze ambitie is om op Europees niveau een voorbeeldregio te zijn.’

Lees meer: Duurzame energie

Omrin is inzamelaar en verwerker van afval. Het bedrijf zamelt bij ruim 180.000 huishoudens in 16 Friese gemeenten, 3 Groningse en ruim 8.000 bedrijven het afval in. De verwerking wordt gedaan voor circa 800.000 huishoudens en vele bedrijven.
Het bedrijf zet alles op alles om uit afval zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen en duurzame energie te produceren. De Reststoffen Energie Centrale (REC) in Harlingen levert groene stroom aan 50.000 Friese huishoudens en de groengasinstallatie in Heerenveen levert 1000 huishoudens energie en 1 miljoen kuub groen gas voor de eigen voertuigen.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Sign up

Your name

Your e-mail

Sign up