Een robot als collega

‘Nee, een robot is geen verwerpelijk ding dat je baan afpakt.’ Staf Seurinck vindt de toekomst met robots op de werkvloer er juist heel rooskleurig uitzien. ‘Een robot maakt het ons makkelijker. We kunnen sneller en efficiënter werken. Met meer werkplezier. Robots en mensen gaan als collega’s samenwerken.’ Is dat echt zo, of is het niet meer dan logisch dat de vice president van de afdeling Robotics and Motion van ABB dit zegt?

Laura van der Linde
geanimeerde-knop

Volgens Wikipedia stamt het woord ‘robot’ uit 1921. Het is afgeleid van het Tsjechische ‘robota’ dat ‘werk’ of ‘verplichte arbeid’ betekent. Etymologisch is robota een afleiding van een woord dat ‘slaaf’ betekent. Uit de betekenis van het woord is dus al het belangrijkste voordeel te herleiden: een robot kan, in opdracht van de mens, het vervelende en zware werk voor ons opknappen.
De maatschappij heeft voor het eerst kennis gemaakt met robots door sciencefiction-verhalen. Seurinck: ‘Maar het is pas nu dat we qua vaardigheden in de buurt komen van de robots die we als kind in die films te zien kregen. Toen was het een mens in een pak en nu hebben we echt robots die op die manier bewegen, die kunnen spreken en zelfs kunnen leren. Dat is vooral mogelijk door cloud-technologie, het internet of things en artificiële intelligentie.’

Beperkingen
Een industriële robot is een stukje technisch vernuft dat zeer nauwkeurig, sterk repetitief werk kan verrichten gedurende een zeer lange tijd. Dat kan ook zwaar werk zijn, denk aan de robots die de carrosserie van een auto verplaatsen, of juist zeer fijn en precies werk, zoals de robots die worden ingezet voor de assemblage van chips. ‘De doorbraak van de robot ligt in de automobielindustrie’, vertelt Seurinck. ‘De eerste industriële robot was een hydraulische robot en begin jaren zestig is dat een elektrische robot geworden.’ Dat was het moment dat de eerste robotarm werd ingezet in de automotive industrie. ‘Het fabriceren van auto’s is zwaar werk en tegelijk precisiewerk. Op dat vlak heeft de mens zo zijn beperkingen.’
Maar de robot zelf had ook beperkingen. Hij had een beperkte reikwijdte en werkgebied en een maximum snelheid. Verder moest de robot, omwille van de veiligheid van de mens, in een kooi worden geplaatst. ‘De robots konden de taak die ze hadden gekregen perfect uitvoeren, maar ze konden niet anticiperen op veranderingen. Op variërende omgevingsfactoren. De robot was immers op een bepaalde manier geprogrammeerd en kon geen rekening houden met een voorwerp dat, of een mens die, dat zich ongepland in zijn omgeving begaf.’ Dit heeft geleid tot een aantal fatale ongelukken.

De lerende robot
In de vierde industriële revolutie kwamen technieken beschikbaar om de robot als het ware ogen te geven en hem, mede daardoor, te laten anticiperen op veranderingen. ‘Dankzij visietechnologie, sensing technologie en nu ook artificiële intelligentie (AI) kunnen we een robot programmeren zonder hem de opdracht te geven hoe hij dit moet uitvoeren. Voorheen werd iedere stap, iedere beweging, tot in detail geprogrammeerd, maar een robot kan nu zelf zien of aanvoelen hoe stevig of hoe voorzichtig hij een te verplaatsen object moet behandelen. Het ‘hoe’ van de handeling mag hij nu zelf bepalen.’
Dit betekent dat een robot ook selecties kan maken: welke objecten moet hij wel en welke moet hij niet oppakken. En een robot kan objecten van verschillende afmetingen behandelen. Het programma dat de robot aanstuurt kan door mensen zijn geschreven of kan een slim algoritme zijn op basis van AI. Dankzij al deze functionaliteiten kan een robot ook leren. Het softwareprogramma van de robot wordt rijker. ‘Dit zorgt er ook voor dat een robot zelf kan aangeven wanneer onderhoud nodig is en welk onderhoud dat moet zijn.’

Economisch voordeel
Volgens Seurinck kunnen we straks customised producten maken voor de prijs van massaproductie omdat het eenvoudiger wordt om maatwerk te leveren. ‘Dan moeten we nog wel stappen maken in het programmeren. Dat moet sneller, anders zit daar het verlies.’ Voor bedrijven is het immers belangrijk om altijd een economische afweging te maken. ‘Gemiddeld kost een robotcel ongeveer 125.000 euro. Een kwart van de kosten is de robot zelf. De andere 75 procent van de kosten zitten in de engineering, de software, de veiligheidsvoorzieningen en de verschillende gereedschappen.’
Een goede businesscase maken, is dankzij nieuwe technologie steeds makkelijker. Seurinck noemt een voorbeeld: ‘Het bedrijf Fizyr past AI en visie technologie toe om robots in staat te stellen met variatie om te gaan. Zij werken met algoritmen voor deep learning om in distributiecentra afwijkende pakketjes uit een onoverzichtelijke stapel te plukken. Dit was voorheen een handeling die per se door medewerkers zelf moest worden uitgevoerd. Het ging om duizenden pakketjes per dag. Tel uit je winst.’
Een ander voorbeeld is de Delftse start-up Lacquey. ‘Zij zijn in staat om groenten en fruit te “lezen” en zodanig te verwerken dat het rendement maximaal is. Geen enkele krop sla is hetzelfde maar iedere krop moet worden ontkernd, gewassen, versnipperd en verpakt. Veel was voorheen handwerk. De robothanden doen dit accurater – er is minder afval, en het gaat sneller.’ Volgens de bedenkers is de terugverdientijd 1,5 tot 2,5 jaar.

Zij aan zij met een cobot
Een ander groot voordeel van deze nieuwe robot is dat hij nu in staat is om met mensen samen te werken. ABB ontwikkelde bijvoorbeeld de YuMi, een collaboratieve robot met twee bewegende armen. Seurick: ‘De naam is afgeleid van ‘you and me’ en dat impliceert dat het echt om een samenwerking gaat tussen mens en robot. Ze staan letterlijk zij aan zij op de werkvloer.’ Een robot die dit veilig kan, wordt ook wel een cobot genoemd.
YuMi is een kleine cobot, bedoeld voor het fijne werk. Maar ook de grotere robots zijn tegenwoordig geschikt voor een nauwere samenwerking met de mens. ‘Dankzij de sensoren detecteert de YuMi beweging in zijn omgeving en hij kan dan ofwel langzamer gaan bewegen of tot stilstand komen.’ Dit betekent dat de kooi, die ook zo zijn beperkingen had, niet langer nodig is. ‘Of het wordt een combinatie van beide. Dat de kooi alleen aan die zijde afgesloten is, daar waar de robot nog altijd snelle, krachtige bewegingen maakt.’
Ook bij de robotarm van Lacquey is sprake van samenwerking, maar er wordt ook duidelijk benoemd dat het in dit geval gaat om een vervanging van het mensenwerk. ‘Niet helemaal waar’, verduidelijkt Seurinck. ‘De mensen die voorheen continu de ijsbergsla aan het ontkernen waren, worden nu ingezet op andere slalijnen. Bijzondere sla, dus meer variatie in werk. En het bedrijf kreeg hiermee de gelegenheid om meer in te spelen op de behoefte van de consument die graag kiest voor bijzondere slasoorten. Win-win.’

Banen afpikken?
Over het algemeen worden op die plekken waar robots worden ingezet, de medewerkers ingezet op andere plekken. Niet honderd procent, maar dat is volgens Seurinck ook niet erg. ‘Demografisch gezien zitten we met een vergrijzende maatschappij, met mensen die binnen afzienbare tijd met pensioen gaan. Deze zullen we niet één op één kunnen vervangen, vanwege krapte op de arbeidsmarkt, maar dankzij nieuwe technologie is dit ook niet nodig.’

Staf Seurinck: ‘We moeten stappen maken in het programmeren. Dat moet sneller, anders zit daar het verlies.’

De angst dat robots banen gaan afpikken is dus ongegrond. ‘Er komen robots waarmee je gaat samenwerken. In de toekomst zal gevaarlijk, zwaar en monotoon werk steeds vaker worden uitgevoerd door robots. Zij gaan het ons dus makkelijker maken.’ De mensen die nu dit werk uitvoeren, kunnen dan worden ingezet voor complexere taken. Bepaalde taken kunnen simpelweg niet door een robot worden uitgevoerd, dit blijft mensenwerk. ‘Dit vraagt wel om bijscholing. En we kunnen deze mensen met virtual en augmented reality daarbij helpen. Deze techniek geeft werkinstructies, kan als hulplijn worden ingezet en kan zelfs als een soort beschermengel fungeren. Als er dan toch een foutje wordt gemaakt, gaat er bijvoorbeeld een rood lampje branden.’
Daarmee wordt een stukje angst weg gehaald. ‘Sommige mensen zijn bang dat ze iets verkeerd doen. Met nieuwe technologie kun je dat opvangen en zodoende kunnen ze toch het iets moeilijkere werk doen, terwijl de robot het saaie, monotone werk van ze overneemt. Zij krijgen dan ook meer waardering voor hun werk en daar wordt toch iedereen blij van?’

Verbeteringen
In de fabriek van ABB Benelux in Ede worden laagspanningscomponenten gemaakt. Natuurlijk staan ook hier ABB robots. De YuMi robot wordt hier ingezet voor assemblage met fijne onderdelen. ‘Dit gebeurde voorheen op een sociale werkplaats door mensen met een beperking. Dit monotone werk hebben we teruggehaald en we hebben deze mensen ander, gevarieerder – en zoals we hebben vernomen – leuker werk gegeven.’

Ook op een andere lijn in deze fabriek worden robots ingezet en momenteel loopt een test om na te gaan in hoeverre het winstgevend is om deze robots, zonder dat menskracht nodig is, autonoom te laten draaien in weekenden. ‘Onze manager productie is constant op zoek naar hoe het slimmer en efficiënter kan. De robots van nu zijn zo consistent en nauwkeurig dat ze volledig autonoom kunnen werken. Het is nu al duidelijk dat de productie hiermee inderdaad is gestegen.’
Tot slot wil Seurinck een pleidooi houden voor samenwerking. ‘Voor ons is de bouw van robots corebusiness, maar voor nieuwe technologie om deze robots te kunnen verbeteren, werken we graag samen met start-ups, fieldlabs en kennisinstellingen.’ Alleen vanuit samenwerking kan de beschikbare technologie helpen om concurrerend te blijven en om het werk in eigen land te houden. ‘Er zijn Nederlandse fabrieken die door robotica en door slimmer en efficiënter te werken productiewerk uit lage lonen landen terug hebben gehaald of hebben besloten om het hier te houden. Zo kunnen robots dus zelfs voor werkgelegenheid zorgen.’

Staf Seurinck: ‘Robots kunnen zelfs voor werkgelegenheid zorgen.’

iMaintain 2019: Leven lang leren

Staf Seurinck verzorgt 14 maart een lezing tijdens het iMaintain Jaarcongres over hoe we in de toekomst steeds vaker gaan samenwerken met robots. Het thema van dit congres is ‘Leven Lang Leren’ en dat is ook aan de orde als we schouder aan schouder moeten werken met robots.
Kijk voor het volledige programma en aanmelden op www.imaintain.info/congres

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Sign up

Your name

Your e-mail

Sign up