Dossier Waterstof

 

Waterstofbackbone in Europa

CO2-vrije waterstof is nodig om een duurzame, klimaatneutrale economie te realiseren. Uit onderzoek van het European Hydrogen Backbone (EHB)-initiatief blijkt dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk in 2050 jaarlijks behoefte hebben aan gemiddeld 2300 terawattuur (TWh) aan waterstof. Hoe komt die waterstof in de toekomst op de juiste plek?

Dagmar Aarts

geanimeerde-knop

Die 2300 terawattuur is 20 tot 25 procent van de uiteindelijk energiebehoefte in 2050. Daarvan is 1.200 TWh voor de industrie, 650 TWh voor schakelbare elektriciteitsproductie en 300 TWh voor het transport.

Meest kostenefficiënt
Een Europese waterstofbackbone is van essentieel belang om een EU-waterstofmarkt tot stand te brengen, om de aanzienlijke regionale verschillen in vraag en aanbod van waterstof te overbruggen en om Europa te verbinden met regio’s met een overvloedig en kostenconcurrerend potentieel voor waterstofvoorziening.
Waterstofleidingen zijn de meest kostenefficiënte optie voor transport over lange afstanden en van grote hoeveelheden. Naast de binnenlandse aanvoer uit de EU en het VK is ook invoer uit kostenconcurrerende regio’s als Noord-Afrika, Noorwegen en Oekraïne mogelijk.

39.700 kilometer
De plannen voor een Europese waterstofbackbone liggen er. Eerder dit jaar zijn die gepubliceerd in een rapport van het EHB-initiatief. Het is een visie van 23 Europese gasnetbeheerders. Daarin staat dat de Europese waterstofbackbone in 2040 39.700 kilometer lang is en 21 Europese landen verbindt. Het netwerk vereist een geschatte totale investering van 43 tot 81 miljard euro.
Ongeveer 69 procent van het voorgestelde waterstofnetwerk bestaat uit hergebruikte bestaande aardgasnetten. De resterende 31 procent nieuw aangelegde pijpleidingen zijn nodig om nieuwe afnemers aan te sluiten en bevinden zich in landen met kleine gasnetten, maar met een hoog verwachte toekomstige vraag en aanbod van waterstof.

De Europese waterstofbackbone is in 2040 39.700 kilometer lang.

Unsplash

European Hydrogen Backbone Initiative 2021-supported by Guidehouse

Politieke steun
Voor sommige landen is al gedetailleerde informatie over geplande waterstofinfrastructuur beschikbaar, maar voor veel landen ook nog niet. In heel Europa hangt de snelheid waarmee een infrastructuur voor het vervoer van waterstof tot stand kan worden gebracht af van de marktvoorwaarden voor aardgas en waterstof. Op bepaalde routes kunnen aardgas en waterstof namelijk concurreren voor bestaande pijpleidinginfrastructuur. Voor de snelheid speelt ook de politieke steun mee die er is om de waterstofproductie te stimuleren net als regelgeving rondom het vervoer van waterstof.

Oekraïne en Noord-Afrika
Zoals het er nu naar uitziet zijn er in 2030 gescheiden waterstofnetten ontwikkeld, die hoofdzakelijk bestaan uit hergebruikte bestaande aardgaspijpleidingen. De eerste trajecten zijn de Nederlandse en Duitse nationale backbones, met extra trajecten in België en Frankrijk. Hierbij worden eerst industriële clusters met elkaar verbonden. Naar verwachting ontwikkelen zich ook stukjes waterstofnetwerk in Denemarken, Italië, Spanje, Zweden, Frankrijk, Finland en Hongarije.
Tussen 2030 en 2035 blijft de Europese waterstofbackbone groeien. In Midden- en Oost-Europa zou tegen 2035 een invoerroute van Oekraïne naar de EU kunnen ontstaan. Oekraïne heeft veel land beschikbaar en beschikt over on- en offshore wind- en zonne-energie. Via netwerken in Slowakije en Tsjechië komt de Oekraïense waterstof Duitsland binnen. Deze doorvoerroute bestaat uit pijpleidingen met een grote diameter die kunnen worden hergebruikt.
Tegen 2035 zou er ook nog via Spanje en Frankrijk een corridor richting Duitsland kunnen ontstaan. Deze route verbindt de clusters die waterstof nodig hebben in het noorden van Europa met bronnen op het Iberisch schiereiland en misschien zelfs Noord-Afrika. Deze verbindingen zorgen ook voor aansluiting op opslagmogelijkheden.

2040
Tegen 2040 kan een infrastructuur voor waterstofvervoer dan in ieder geval 21 landen met elkaar verbinden. Het netwerk zou zich over twintig jaar uit kunnen strekken van Ierland tot Hongarije en van Spanje tot landen in Noord-Europa. Ook invoer via pijpleidingen vanuit Europa’s oostelijke en zuidelijke buurlanden is mogelijk, net als de invoer van vloeibare waterstof uit andere continenten via de belangrijkste havens van Europa.

Waterstofbackbone in Nederland en België

Nederland is het eerste land dat het bestaande aardgasnetwerk geschikt maakt voor waterstof. Gasunie verwacht na de zomer te starten met de ontwikkeling van de eerste leidingen. Het bedrijf verwacht dat in 2025 de eerste delen van de landelijke backbone beschikbaar zijn. Deze bevinden zich in regio’s waar de waterstofactiviteiten het meest concreet zijn, zoals Groningen en Rotterdam. Ook is er dan al een koppeling gelegd met Noord-Duitsland.
Daarnaast wordt er in meerdere industrieclusters, onder andere in de regio IJmond en Rijnmond, samen met lokale industriële partijen gewerkt aan regionale waterstofbackbones.

Rond 2025 wordt een start gemaakt om de regionale leidingen met elkaar, met het buitenland en met waterstofopslagen te verbinden zodat ze deel gaan uitmaken van de landelijke en toekomstige Europese waterstofbackbone. In 2030 zou een landelijk waterstofnet in Nederland klaar kunnen zijn.

België
In België wil Fluxys vanaf 2025 beginnen waterstof- en CO2-infrastructuur operationeel te maken door nauw samen te werken met de industrie, de marktspelers en de aangrenzende operatoren. Ook hier begint de ontwikkeling met lokale clusters in industriële zones (Antwerpen, Brussel, Charleroi/Bergen, Gent, Luik, het Albertkanaal en Zeebrugge). Daarna gaat het bedrijf de clusters verbinden en koppelt ze deze aan netten in het buitenland.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Sign up

Sign up