‘Van gas los is een merkwaardig doel’

Door de aardgasproblematiek in Groningen en de klimaatambities is van de trots op ‘ons gas’ bar weinig over. Volgens Annie Krist, CEO van Gasterra, moeten we echter niet doorslaan. ‘Heel veel mensen denken nog steeds dat als Groningen naar nul gaat, dat aardgas ook naar nul gaat. Dat is natuurlijk niet zo.’ Het overgrote gedeelte van de chemische industrie gebruikt sowieso geen laagcalorisch gas uit Groningen.

Wim Raaijen
geanimeerde-knop

It’s a dirty job, but somebody has to do it. Toen Annie Krist twee jaar geleden werd gevraagd om Gasterra te gaan leiden, moest ze eerst toch wel even goed nadenken. ‘Het is natuurlijk een ingewikkeld bedrijf.’ En ze zat prima in de top van Gasunie, dus waarom zou ze.
Natuurlijk had ze ook bij Gasunie met de actuele ontwikkelingen te maken rond de gaswinning in Groningen, maar minder direct. Gasunie is een transportbedrijf, dat sowieso minder vastzit aan het Nederlandse aardgas. De herkomst van het aardgas dat door het net stroomt, is van minder belang. Als de kwaliteit maar goed is. Daarnaast is het goed mogelijk dat door het Gasunie-net straks ook andere producten stromen. Denk aan waterstof, meer groen gas en zelfs CO2.
De positie van GasTerra is echt anders. Bij de afsplitsing van Gasunie is dat bedrijf indertijd juist opgericht om het Nederlandse gas te verkopen, met de grootste voorraad in Groningen. Daarnaast ook aardgas uit de kleine velden, onder andere in de Noordzee.
Door de aardbevingen kwam de winning van het Groningse aardgas de afgelopen jaren maatschappelijk en politiek enorm onder druk te staan. De winning van het Groningse gas moest worden teruggebracht. Dat raakte dus direct aan de kern van Gasterra. Zelfs de meest wezenlijke vraag kwam voorbij. Wat is de reden van bestaan? Toch koos ze voor de nieuwe baan. En dat het voor Annie Krist een uitdaging werd, was vanaf het begin wel duidelijk. Dat trok haar eigenlijk ook het meeste aan.

Energietransitie
Dat die uitdaging voor Gasterra snel na haar aantreden bij Gasterra nog veel groter werd, was ook voor haar een verrassing. Ze wist dat de gaswinning in Groningen op termijn naar twaalf miljard kuub per jaar zou gaan, omdat het Staatstoezicht op de Mijnen dat als een veilige grens zag. Maar daar bleef het niet bij. Krist: ‘Het kabinetsbesluit vorig jaar om de winning van het Groningen gas binnen tien jaar naar nul terug te brengen kwam hier echt hard aan. Vooral het getal nul doet best veel. Medewerkers van Gasterra hebben nog steeds het idee dat ze in een maatschappelijk relevante sector werken. Begrijp me niet verkeerd: Binnen het bedrijf heerst veel begrip voor het besluit om de gaskraan in Groningen dicht te draaien. Veel van onze medewerkers wonen immers in het aardbevingsgebied.’
Maar dat hoeft nog niet te betekenen dat de rol van aardgas volledig is uitgespeeld. Gas komt sowieso niet alleen uit Groningen. ‘We denken nog steeds dat Gasterra een belangrijke rol in de energietransitie kan spelen. Als het terugdringen van de CO2-uitstoot de belangrijkste doelstelling is, doen we zeker mee. Maar ik heb het idee dat we in Nederland momenteel enorm verstarren in discussies. Polariseren helpt echt niet. Zo is het heel vervelend dat mensen die bij Gasterra werken ineens ‘fossiel’ worden genoemd. Dat aardgas een fossiele brandstof is, wordt geprojecteerd op de werknemers. Dat is heel negatief en ook onnodig. Er werken hier veel goede mensen, die op die manier een onterecht stempel krijgen. Voor sommigen is het zelfs een reden om weg te gaan. Ze krijgen moeiteloos een andere baan binnen de energietransitie.’

Omzet
Vooral het van gas los, is een ‘merkwaardig doel’, stelt de CEO van Gasterra. In de zo gewenste energietransitie zijn er volgens haar geen exclusieve paden. Alle zeilen moeten worden bijgezet, ook die van aardgas. ‘We lijken te wachten op een silver bullet, maar die is er gewoon niet.’ Het is bijzonder dat we in Nederland van het gas af willen, terwijl aardgas in andere landen (bijvoorbeeld Duitsland) een mogelijkheid biedt om juist van bruin- en steenkool af te komen, en zodoende heel veel CO2-uitstoot te reduceren.

Annie Krist, Gasterra: ‘Ik heb het idee dat we in Nederland momenteel enorm verstarren in discussies. Polariseren helpt echt niet.’

De heersende beeldvorming klopt vaak niet. De samenleving moet vooral af van de schijnkoppeling tussen de energietransitie en de problemen bij de gaswinning in Groningen, stelt ze. ‘Heel veel mensen denken nog steeds dat als Groningen naar nul gaat, dat aardgas ook naar nul gaat. Dat is natuurlijk niet zo.’ Het aardgas zal weliswaar steeds minder uit Groningen komen, maar in plaats daarvan wel meer en meer uit Rusland, Noorwegen en uit de kleine velden. Niet voor niets bouwt Gasunie stikstofinstallaties om van het hoogcalorische geïmporteerde aardgas, laagcalorisch gas te maken. Geschikt voor onder andere huishoudelijk gebruik en een deel van de industrie.

Groen gas
Wellicht dat zich voor Gasterra ook nieuwe mogelijkheden aandienen, hoewel de omvang daarvan mogelijk kleiner zal zijn. ‘Natuurlijk hebben we ook onderzoek laten doen naar de kansen van de handel in waterstof. We hebben professor Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen laten onderzoeken wat de behoefte is en wordt. Wat is er nodig voor een bloeiende waterstofmarkt?’ Uit de resultaten die in maart zijn gepubliceerd, bleek dat groen waterstof pas rendabel is wanneer de prijs van aardgas langdurig hoog is. Bovendien moet hernieuwbare stroom beduidend goedkoper zijn dan nu. Dat kan nog even duren. Andere onderzoekers verwachten dat groen geproduceerde waterstof pas tussen 2030 en 2035 commercieel interessant wordt.
Op de kortere termijn ziet Krist daarom meer in groen gas. ‘We zijn nu al de grootste handelaar van groen gas in Nederland. Voordeel van groen gas is dat je het zonder problemen in de huidige gasinfrastructuur kunt brengen. Je hoeft er niets aan te veranderen.’
Recent waren twee innovatieve processen voor groen gas volop in het nieuws. Zo gaat het Heerenveens bedrijf Bareau met een demonstratieproject van een innovatieve vergistingstechniek Ameland voorzien van groen gas. SCW Systems uit Alkmaar kiest echter een andere route: ‘superkritische watervergassing’. De vergassing van SCW is een chemisch proces bij hoge temperatuur. Vergisting zoals Bareau toepast, is een biologisch proces met behulp van bacteriën.
Krist vindt het wel jammer dat biogas momenteel in de biomassa-discussie wordt gezogen. ‘Dat is onterecht. Het gaat bij SCW helemaal niet om houtsnippers of andere biomassa waar discussie over is, maar om slib. Uit de directe omgeving. Dat is echt van een heel andere orde.’

Lees meer: Chemie en raffinage grotendeels op hoogcalorisch gas

Vorig jaar viel bij tweehonderd bedrijven een brief op de mat van minister Wiebes. Hij vroeg ze zo snel mogelijk van het Groningse aardgas af te gaan. Bij die bedrijven zitten relatief weinig bedrijven uit de chemie en raffinage. Zo nemen maar een handjevol bedrijven uit de Rijnmond laagcalorisch, Gronings gas af. Geen van deze bedrijven is een chemisch productiebedrijf of raffinaderij. Die zetten vooral hoogcalorisch aardgas in, afkomstig uit de kleine velden, Noorwegen of Rusland.

Zelfs in de Eemsdelta is de afname van laagcalorisch aardgas beperkt. Het industriecluster is indertijd juist ontstaan door de nabijheid van het Groningse aardgas en de aanwezigheid van zout.

Recent kwam negentien procent van het totale verbruik uit Groningen (zie illustratie). Daarin is het verminderde verbruik van aardgas, door toename van de toevoer biostoom in het gebied nog niet meegenomen.
Een grote afnemer van laagcalorisch Gronings gas was altijd kunstmestfabrikant Yara in het Zeeuwse Sluiskil. Maar ook dat chemiebedrijf heeft afgelopen jaren de inzet van laagcalorisch gas al enorm teruggebracht. Inmiddels is 75 procent hoogcalorisch.

Video
Share

Your name

Your e-mail

Name receiver

E-mail address receiver

Your message

Send

Share

E-mail

Facebook

Twitter

Google+

LinkedIn

Sign up

Sign up